เครื่องซักผ้าอุตสาหกรรม มอก. บังคับหรือไม่? รู้จักมาตรฐานก่อนซื้อ

เครื่องซักผ้าอุตสาหกรรม มอก. บังคับหรือไม่? เป็นคำถามที่ผู้ประกอบการหลายคนสงสัยก่อนลงทุนซื้อเครื่องสำหรับโรงแรม โรงงานซักรีด หรือร้านสะดวกซัก คำตอบต้องพิจารณาขอบข่ายมาตรฐานและการออกแบบของเครื่องแต่ละรุ่น บทความนี้จะพาเข้าใจข้อยกเว้น พร้อมรู้จักมาตรฐานความปลอดภัยและเอกสารที่ควรตรวจสอบก่อนซื้อ

มอก. บังคับสำหรับเครื่องซักผ้าครอบคลุมอะไรบ้าง?

ฐานข้อมูลสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ระบุว่า มอก. 1463-2556 เป็นมาตรฐานด้านความปลอดภัยของเครื่องซักผ้าสำหรับใช้ในที่อยู่อาศัยและการใช้งานที่คล้ายกัน โดยมีขอบข่ายแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 250 โวลต์สำหรับเครื่องเฟสเดียว และไม่เกิน 480 โวลต์สำหรับเครื่องซักผ้าอื่น ๆ

ขอบข่ายยังรวมเครื่องซักผ้าที่มีเจตนาให้บุคคลทั่วไปใช้ในร้าน โรงงานอุตสาหกรรมขนาดย่อม และฟาร์ม จึงไม่ใช่มาตรฐานที่ควบคุมเฉพาะเครื่องใช้ตามบ้านเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม มาตรฐานฉบับนี้ระบุไม่ครอบคลุม “เครื่องซักผ้าที่มีเจตนาให้ใช้ในงานอุตสาหกรรม” โดยอ้างถึง ISO 10472-2 เครื่องที่เข้าลักษณะข้อยกเว้นดังกล่าวจึงไม่อยู่ภายใต้ มอก. บังคับฉบับนี้ ทั้งนี้ ต้องตรวจสอบขอบข่ายมาตรฐานอื่นที่เกี่ยวข้องด้วย ไม่ใช่สรุปว่าได้รับยกเว้นข้อกำหนดทั้งหมด [1]

เครื่องใหญ่หรือใช้ไฟ 3 เฟส ไม่ได้แปลว่าได้รับยกเว้นเสมอไป

การพิจารณาว่าเครื่องซักผ้าอยู่ในขอบข่ายมาตรฐานใด ต้องดูการออกแบบ สเปก วัตถุประสงค์การใช้งาน และเอกสารจากผู้ผลิตประกอบกัน

ชื่อทางการค้าว่า “เครื่องซักผ้าอุตสาหกรรม” ขนาดความจุ หรือการใช้ไฟ 3 เฟส ไม่ใช่ข้อยืนยันการยกเว้นโดยลำพัง เช่นเดียวกับการนำเครื่องไปติดตั้งในโรงแรมหรือร้านสะดวกซัก ซึ่งไม่ได้เปลี่ยนประเภทของเครื่องโดยอัตโนมัติ หากข้อมูลไม่ชัดเจน ควรนำรายละเอียดรุ่นและเอกสารทางเทคนิคไปสอบถาม สมอ. ก่อนสรุปสถานะของสินค้า

เครื่องซักผ้าอุตสาหกรรมมีมาตรฐาน มอก. หรือไม่?

มีมาตรฐานสำหรับเครื่องจักรซักฟอกทางอุตสาหกรรมโดยเฉพาะ เช่น มอก. 10472 เล่ม 1-2566 เรื่องข้อกำหนดร่วมด้านความปลอดภัย และ มอก. 10472 เล่ม 2-2566 สำหรับเครื่องซักและเครื่องซักปั่นสลัดน้ำ ซึ่ง สมอ. จัดเป็นมาตรฐานทั่วไป [2][3]

จึงต้องแยกให้ชัดระหว่าง “มีมาตรฐานกำหนดไว้” “เป็นมาตรฐานบังคับ” และ “เครื่องรุ่นนั้นได้รับอนุญาตให้แสดงเครื่องหมายแล้ว” เพราะเป็นคนละเรื่อง การมีมาตรฐานสำหรับผลิตภัณฑ์ไม่ได้หมายความว่าเครื่องทุกรุ่นผ่านการรับรองตามมาตรฐานนั้น

EN ISO 10472-1 และ EN ISO 10472-2 มาตรฐานหลักที่ควรรู้จัก

สำหรับเครื่องซักผ้าอุตสาหกรรม มาตรฐานสำคัญที่ควรตรวจสอบในเอกสารของผู้ผลิต ได้แก่ EN ISO 10472-1 และ EN ISO 10472-2 ซึ่งเป็นมาตรฐานยุโรปที่รับ ISO ในชุดเดียวกันมาใช้ โดยแต่ละพาร์ทมีหน้าที่ต่างกันและใช้ประกอบกัน [4]

EN ISO 10472-1: ข้อกำหนดความปลอดภัยทั่วไป

พาร์ท 1 หรือ Common requirements กำหนดข้อกำหนดร่วมด้านความปลอดภัยของเครื่องจักรซักฟอกทางอุตสาหกรรม เป็นพื้นฐานสำหรับใช้ร่วมกับข้อกำหนดเฉพาะของเครื่องแต่ละประเภท

EN ISO 10472-2: ข้อกำหนดเฉพาะสำหรับเครื่องซักและเครื่องซักปั่นสลัดน้ำ

พาร์ท 2 หรือ Washing machines and washer-extractors ครอบคลุมอันตรายสำคัญของเครื่องซักและเครื่องซักปั่นสลัดน้ำภายในขอบข่ายที่กำหนด โดยใช้ร่วมกับพาร์ท 1 ขอบข่ายที่ สมอ. เผยแพร่ระบุเครื่องที่มีปริมาตรถังใช้งานสุทธิมากกว่า 60 ลิตร พร้อมข้อยกเว้นบางประเภท จึงต้องตรวจสอบความเหมาะสมกับเครื่องแต่ละรุ่นด้วย [3]

ทั้งสองฉบับถือเป็นมาตรฐานหลักด้านความปลอดภัยสำหรับเครื่องในขอบข่ายนี้ ผู้ซื้อควรขอหลักฐานแสดงความสอดคล้องที่ตรวจสอบได้ แทนการพิจารณาจากข้อความโฆษณาว่า “ได้มาตรฐานสากล” เพียงอย่างเดียว

มาตรฐานด้านการประเมินความเสี่ยงและระบบไฟฟ้า

นอกจากมาตรฐานเฉพาะของเครื่องซักแล้ว ยังมีมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของเครื่องจักรในภาพรวม ได้แก่

EN ISO 12100 — การประเมินและลดความเสี่ยงของเครื่องจักร เป็นมาตรฐานด้านหลักการออกแบบให้ปลอดภัย โดยพิจารณาการระบุอันตราย ประเมินความเสี่ยง และเลือกมาตรการลดความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ [5]

EN 60204-1 — ความปลอดภัยของอุปกรณ์ไฟฟ้าในเครื่องจักร เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์และระบบไฟฟ้าของเครื่องจักร เช่น การป้องกันอันตรายทางไฟฟ้า การเดินสาย และการต่อวงจรป้องกัน โดยต้องตรวจสอบปีฉบับและขอบข่ายที่เอกสารของเครื่องอ้างอิง [6]

CE ใช้แทน มอก. บังคับได้หรือไม่?

เครื่องหมาย CE แสดงถึงการที่ผู้ผลิตประกาศความสอดคล้องกับกฎหมายสหภาพยุโรปที่เกี่ยวข้อง ผ่านกระบวนการประเมินความสอดคล้องที่กำหนด แต่ไม่ได้ทดแทนข้อกำหนดตามกฎหมายไทย หากเครื่องรุ่นนั้นอยู่ในขอบข่าย มอก. บังคับ ก็ยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดไทย

การใช้ Harmonised Standards โดยทั่วไปเป็นแนวทางสมัครใจในการแสดงความสอดคล้องกับข้อกำหนดของยุโรป จึงไม่ควรสรุปว่าเครื่อง CE ทุกเครื่องต้องอ้างอิงมาตรฐานทั้งสี่ฉบับข้างต้นเสมอไป ต้องดูประเภทเครื่องและแนวทางประเมินความสอดคล้องของผู้ผลิต [7]

สำหรับผู้ซื้อ สิ่งที่ควรขอคือ Declaration of Conformity ที่ลงนามโดยผู้ผลิตหรือผู้แทนที่ได้รับอนุญาต พร้อมเอกสารทางเทคนิคหรือรายงานทดสอบที่รองรับข้อกล่าวอ้าง ตรวจสอบชื่อผู้ผลิต รุ่นเครื่อง กฎหมายที่อ้างอิง และปีฉบับของมาตรฐานให้ตรงกัน การมีโลโก้ CE บนเครื่องหรือในโบรชัวร์เพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอสำหรับตรวจสอบรายละเอียดเหล่านี้ [8]

ก่อนซื้อเครื่องซักผ้าอุตสาหกรรม ควรตรวจสอบอะไร?

ก่อนตัดสินใจลงทุน ควรขอให้ผู้ขายชี้แจงขอบข่ายมาตรฐานของเครื่องรุ่นที่เสนอ พร้อมเอกสารสนับสนุนที่ตรงกับรุ่น ตรวจสอบหลักฐานความสอดคล้องกับมาตรฐานที่กล่าวอ้าง รวมถึงคู่มือติดตั้ง ข้อกำหนดระบบไฟฟ้า ระบบป้องกัน และเงื่อนไขการใช้งาน

ควรพิจารณาการรับประกัน ความพร้อมของอะไหล่ และบริการหลังการขายร่วมด้วย เพราะการใช้งานอย่างปลอดภัยต้องอาศัยทั้งการออกแบบเครื่อง การติดตั้งที่เหมาะสม และการบำรุงรักษาตามคำแนะนำของผู้ผลิต

สำหรับเครื่อง ABU Machine รุ่นที่สนใจ ควรขอข้อมูลสเปกและเอกสารของรุ่นนั้นโดยตรงก่อนตัดสินใจ เพื่อเลือกเครื่องให้เหมาะกับลักษณะงานและตรวจสอบมาตรฐานได้อย่างชัดเจน >ปรึกษาการเลือกเครื่องซักผ้า <